Kısaca: Dünya Sağlık Örgütü 2 yaşından küçüklere ekran önermez; 2-4 yaşta günde en fazla 1 saat der, azı daha iyidir. Okul çağı ve ergenlik için kurumlar saat vermez; uyku, hareket ve içerik önce gelir.
Yaşa göre ekran süresi ne kadar olmalı?
Bu süreler oturup izlenen, eğlence amaçlı ekran içindir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) hareket gerektiren ekran oyunlarını ve ders için kullanılan ekranı bu süreye katmaz.
- 0-1 yaş: DSÖ ekran önermez, bakım veren kişiyle kitap okumayı ve hikâye anlatmayı önerir.
- 1-2 yaş: DSÖ 1 yaşındaki çocuğa televizyon, video ya da bilgisayar oyunu önermez. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) de 2 yaşından küçüklere ekranı önermez, sevdiklerinizle görüntülü konuşmayı bunun dışında tutar.
- 2-4 yaş: DSÖ günde en fazla 1 saat önerir, azını daha iyi bulur. CDC de en fazla 1 saat, yanında bir yetişkin varken çocuk programı önerir ve 3 yaşından itibaren çocuğun odasına ekran koymamanızı ister.
- 5 yaş: CDC günde en fazla 1 saat sınır ve bir aile medya planı önerir.
- Okul çağı: DSÖ 5-17 yaş için saat vermez, eğlence amaçlı ekranı sınırlamayı önerir. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) de bütün çocuklara uyan sabit bir süre vermez; ekranın uykunun ve hareketin yerini alıp almadığına bakmayı önerir.
- Ergenlik: AAP sosyal medyayı 13 yaşına kadar ertelemeyi önerir. Türkiye'de 1 Kasım 2026'dan beri sosyal ağlar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet veremiyor.
Sık duyulan "2 yaşından önce hiç ekran" cümlesi CDC'nin önerisidir ve görüntülü görüşmeyi ayrı tutar; DSÖ'nün metni görüntülü görüşmeden söz etmez. AAP'nin Ocak 2026'daki yeni önerileri bebekler için ekranı sınırlamayı, birlikte izlemeyi ve oyun zamanını korumayı öneriyor.
Ekran neden sınırlanıyor?
Araştırmaların çoğu ilişki gösterir, neden-sonuç göstermez. DSÖ 5 yaş altı önerilerini "güçlü" sayar ama kanıtın kalitesini "çok düşük" bulur.
- Uyku. DSÖ 1-2 yaşta günde 11-14 saat, 3-4 yaşta 10-13 saat uyku önerir. AAP'nin aktardığı bir derlemede uzun ve gece ekran kullanımı küçük çocuklarda daha kötü uykuyla ilişkili çıktı; hangisinin hangisine yol açtığı belli değil.
- Hareket. DSÖ 1-4 yaşta günde en az 180 dakika hareket önerir. 5-17 yaşta günde ortalama en az 60 dakika orta ya da yüksek yoğunlukta hareket önerir.
- Dil. AAP'nin aktardığı 42 çalışmalık derlemede toplam ekran süresi ve arkada açık televizyon, küçük çocuklarda daha zayıf dil becerileriyle ilişkili bulundu. Eğitsel içerik ve anne babayla birlikte izlemek ise daha iyi dil becerileriyle ilişkiliydi. Konuşma basamaklarını dil gelişimi yazısında bulabilirsiniz.
- Göz. Amerikan Oftalmoloji Akademisine göre ekran ışığının göze zarar verdiğine dair bilimsel kanıt yok; ekrandan sonra görülen kuruluk ve bulanık görme geçicidir. Miyopideki artış kitap gibi yakın işlerle ve kapalı alanda geçen zamanla da ilişkilendiriliyor; erken çocuklukta açık havada geçen zaman ilerlemesini yavaşlatabiliyor.
Hangi ekran kullanımı daha iyi?
- Birlikte izlemek. AAP'ye göre 2 yaşından küçükler ekranda gördüğünü bir yetişkin açıklamadıkça anlamakta zorlanır.
- Görüntülü aile görüşmesi. AAP 2016'dan beri bebeklerin görüntülü görüşmesinde sakınca görmüyor, bunu "ilişki zamanı" diye anlatıyor.
- Eğitsel içerik. AAP'ye göre kaliteli bir eğitsel programda geçen bir saat, baloncuk patlatma uygulamasında geçen bir saatten daha iyidir.
- Arkada açık televizyon. Kimse izlemese de küçük çocuklarda daha zayıf dil ve sosyal-duygusal becerilerle ilişkili bulundu. Kapatmak en kolay adım.
Ekran bağımlılığı mı, alışkanlık mı?
DSÖ'nün hastalık sınıflaması ICD-11, 1 Ocak 2022'de yürürlüğe girdi. "Oyun oynama bozukluğu" burada 6C51 koduyla bir tanıdır ve üç özellik birlikte aranır:
- Oyunu kontrol edememek: ne zaman başlayıp ne kadar süreceğini ayarlayamamak.
- Oyunun diğer ilgi alanlarının ve günlük işlerin önüne geçmesi.
- Aile içi çatışma ya da okul başarısında düşüşe rağmen oyunun sürmesi veya artması.
Bu durum kişisel, aile, sosyal ya da okul hayatında ciddi bozulmaya yol açmalı ve genellikle en az 12 ay sürmüş olmalıdır. DSÖ'nün tanı rehberine göre her gün oynamak ya da tatilde uzun saatler oynamak tek başına bozukluk sayılmaz. DSÖ, oyun oynayanların küçük bir bölümünde bu bozukluğun görüldüğünü söyler.
Amerikan Psikiyatri Birliğinin DSM-5-TR'sinde "internet oyun oynama bozukluğu" resmî bir tanı değildir, daha fazla araştırma önerilen durumlar arasındadır. İki sınıflamada da "ekran bağımlılığı" adlı bir tanı yoktur.
Uzmana ne zaman gidilir?
Şu işaretler DSÖ'nün oyun oynama bozukluğu için saydığı özelliklerden derlendi. Tek başına tanı anlamına gelmez, ama aylardır sürüyorsa bir uzmanla konuşun:
- Anlaştığınız sınırlar tutmuyor, çocuk oyunu bırakmakta zorlanıyor.
- Arkadaşlar, spor, ödev ve uyku oyunun arkasında kalıyor.
- Okul başarısı düşüyor, evde tartışma artıyor ama oyun azalmıyor.
- Oyun kısıtlandığında yoğun öfke ya da saldırganlık görülüyor.
Telefon ve sosyal medya için ayrı bir tanı ölçütü yok; aynı işaretlere bakmak yine yol gösterir.
Önce okulun rehber öğretmeniyle konuşabilirsiniz. Tanı ve tedavi için çocuk ve ergen psikiyatristine gidilir; farkları pedagog, psikolog ve çocuk psikiyatristi yazısında bulabilirsiniz. Yeşilay'ın YEDAM merkezleri dijital bağımlılıkta 12 yaş ve üzerindekilere ve yakınlarına ücretsiz destek veriyor, danışma hattı 115.
Türkiye'de çocuklara sosyal medya yasağı var mı?
Var. 7578 sayılı Kanun 1 Mayıs 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı. Kanunun 5651 sayılı Kanuna eklediği yükümlülükler altı ay sonra, 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girdi:
- Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz ve yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almak zorundadır.
- 15 yaşını doldurmuş çocuklara onlara özgü, ayrıştırılmış bir hizmet sunar.
- Ebeveyn kontrol araçları sağlar: hesap ayarlarını denetleme, ücretli işlemleri veli onayına bağlama, kullanım süresini izleme ve sınırlama.
- Oyun platformları derecelendirilmemiş oyun sunamaz, ebeveyn kontrol araçları sağlar.
Anadolu Ajansının haberine göre 10 Ekim 2026'da yayımlanan yönetmelikle yaş e-Devlet üzerinden doğrulanıyor. 15 yaşından küçüğün yeni hesabı açılmıyor, mevcut hesabı kapatılıyor; mevcut hesaplar 31 Mart 2027'ye kadar doğrulanmalı. 15 yaşını doldurmuş çocukların hesapları varsayılan olarak gizli, canlı yayın ve kişiselleştirilmiş reklam kapalı.
Kanun platformdan kullanım süresini sınırlayacak bir araç ister; süreyi yine aile belirler.
Okulda telefon kullanılabilir mi?
Millî Eğitim Bakanlığının genelgelerine göre öğrencilerin sınıf içinde cep telefonu bulundurmaması uygulaması 2023-2024'te başladı ve sürüyor. 2026-2027 genelgesine göre öğretmenler de sınıfta cep telefonu kullanmayacak.
Evde nasıl bir aile planı işe yarar?
AAP'ye göre süreye odaklanan kurallardan çok denge, içerik, birlikte izleme ve konuşmaya dayanan kurallar çocuğun iyi oluşuyla ilişkili. Aşağıdaki adımlar kurumların önerilerinden derlendi:
- Sofrada ekran yok. AAP ve CDC yemekleri ekransız geçirmeyi önerir.
- Yatak odasında ekran yok. CDC 3 yaşından itibaren çocuğun odasına ekran koymamanızı ister.
- Yatmadan önce ekranı kapatın. CDC 4-5 yaşta yatmadan 1-2 saat önce ekranı bırakmayı önerir.
- Kendi telefonunuza da kural koyun. AAP'ye göre anne babanın ekran kullanımı çocuğunkini biçimlendirir.
- Bildirimleri kısın. Telefonların çoğunda bildirim ve kapalı saat ayarı var.
- Ekransız zamanı doldurun. DSÖ kitap, şarkı, hikâye, boyama, yapboz ve blok oyunlarını ekransız etkinlikler arasında sayar. Fikirleri bilişsel gelişim yazısında ve okuma yazmaya hazırlık etkinliklerinde bulabilirsiniz.
Çocuğa kaç yaşında telefon alınmalı?
AAP'ye göre araştırmalar tek bir doğru yaş göstermiyor; anne babalar ve gençler de kararın çocuğun olgunluğuna ve ihtiyacına göre verilmesini savunuyor. AAP telefon almayı ve sosyal medya hesabı açmayı ayrı kararlar olarak görür. Karar verirken şu sorular işe yarar:
- Telefona neden ihtiyaç var? Çocuk okula yalnız mı gidip geliyor?
- Yalnızca arama ve mesaj yapan bir telefon yeter mi?
- Hangi uygulamalarla başlayacak? AAP az uygulamayla, tarayıcısız başlayıp sorumluluk arttıkça genişletmeyi önerir.
- Telefon gece, sofrada ve ders çalışırken nerede duracak?
Sık sorulan sorular
2 yaşındaki çocuk ne kadar ekrana bakmalı?
DSÖ ve CDC günde en fazla 1 saat önerir. CDC bunun, yanında bir yetişkin varken izlenen bir çocuk programı olmasını ister.
3 yaşındaki çocuk günde ne kadar tablet kullanmalı?
DSÖ ve CDC'ye göre günde en fazla 1 saat. CDC bu yaştan itibaren çocuğun odasına ekran koymamanızı da önerir.
Çocuk günde kaç saat telefon kullanmalı?
Okul çağı için DSÖ ve AAP saat vermez. DSÖ eğlence amaçlı ekranı sınırlamayı ve günde ortalama en az 60 dakika hareketi önerir.
Ekran bağımlılığı belirtileri nelerdir?
ICD-11'deki oyun oynama bozukluğunda oyunu kontrol edememek, onu diğer işlerin önüne koymak ve olumsuz sonuçlara rağmen sürdürmek aranır. Durum genellikle en az 12 ay sürmüş olmalıdır.
Televizyon ve bilgisayar oyunları çocuğa zarar verir mi?
Arkada açık televizyon ve uzun ekran süresi küçük çocuklarda daha zayıf dil becerileriyle ilişkili bulundu. DSÖ'ye göre oyun oynayanların küçük bir bölümünde oyun oynama bozukluğu görülür.
Çocuğa kaç yaşında telefon alınmalı?
AAP tek bir doğru yaş olmadığını söyler, çocuğun olgunluğuna ve ihtiyacına bakılmasını önerir. Telefon ile sosyal medya ayrı kararlardır.
15 yaş altına sosyal medya yasağı başladı mı?
Evet, 1 Kasım 2026'da başladı. Sosyal ağlar 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet veremez ve yaşı doğrulamak zorundadır.
Araştırmaya devam edin
- Çocuklarda dil gelişimi: yaşa göre konuşma
- Bilişsel gelişim ve ince motor beceriler
- Okuma yazmaya hazırlık etkinlikleri
- Pedagog, psikolog ve çocuk psikiyatristi farkı
Kaynak ve yöntem
Bu yazı 12 Kasım 2026'da DSÖ, CDC, AAP ve Amerikan Oftalmoloji Akademisinin kendi yayınlarından, kanunun mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete'deki metninden hazırlandı. AAP'nin Ocak 2026 politika metninin tamamı okunmadı; öneriler kurumun aap.org sayfalarından aktarıldı. Yönetmeliğin ayrıntıları ve MEB genelgeleri haberden okundu. Aile planı, uzmana gitme işaretleri ve telefon soruları bu yazı için derlendi. Metni hekim ya da psikolog okumadı, tıbbi görüş yerine geçmez.
- DSÖ, 5 yaş altı çocuklarda fiziksel etkinlik, hareketsiz davranış ve uyku rehberi, 2019, s. iv, 6, 8, 10
- DSÖ, fiziksel etkinlik ve hareketsiz davranış rehberi, 2020, s. vi, 25, 29
- CDC gelişim basamakları: 1 yaş, 2 yaş, 3 yaş, 4 yaş, 5 yaş, 15 Mayıs 2026
- AAP, yeni dijital medya önerileri, 20 Ocak 2026
- AAP soru-yanıt: bebeklerde ekran, uzun ekranın etkileri, süre önerileri, görüntülü görüşme, ilk telefon
- Amerikan Oftalmoloji Akademisi, çocuklarda ekran, 22 Temmuz 2026
- DSÖ, oyun oynama bozukluğu; ICD-11 tanı gereklilikleri, 2024, 6C51, s. 511-514; ICD-11'in yürürlüğü
- Amerikan Psikiyatri Birliği, internet oyun oynama bozukluğu
- 7578 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 1 Mayıs 2026, madde 22, 23, 27; 5651 sayılı Kanun, ek madde 4 ve 5
- Anadolu Ajansı, yaş doğrulama yönetmeliği, 10 Ekim 2026
- MEB genelgeleri: Anadolu Ajansı, 14 Ağustos 2024; Memurlar.net, 19 Ağustos 2026
- YEDAM